Rozdzielenie opieki nad dziećmi po rozwodzie – jak sąd ustala model opieki?

Rozwód to nie tylko zakończenie małżeństwa w ujęciu formalnym, ale też konieczność uregulowania sytuacji małoletnich. Rozwód a opieka nad dzieckiem to tematy, które pozostają w nieodłącznym związku: sąd musi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, miejscu zamieszkania dziecka oraz kontaktach. Opieka nad dzieckiem po rozwodzie to jedno z wyzwań w postępowaniach, które toczą się między rodzicami dziecka.

Władza rodzicielska

W zakresie władzy rodzicielskiej sąd może powierzyć ją obojgu rodzicom, powierzyć wykonywanie władzy jednemu z nich z określeniem, w jakich sprawach drugi ma współdecydować, a w szczególnych sytuacjach także pozbawić lub zawiesić władzę rodzicielską. Najczęściej rozważane są dwa pierwsze warianty, bo to one odpowiadają typowym potrzebom rodzin. Gdy władza jest pozostawiona obojgu rodzicom, każde z nich współdecyduje o sprawach istotnych, a codzienne sprawy dziecka mogą być załatwiane na bieżąco. Z kolei przy rozwiązaniu, w którym jeden rodzic prowadzi sprawy dziecka na co dzień, a drugi ma wpływ na wybrane kwestie, różni się przede wszystkim zakres faktycznego wykonywania uprawnień, co w praktyce wpływa na podział opieki nad dzieckiem po rozwodzie. 

Jak można ograniczyć władzę rodzicielską?

To, jakie rozstrzygnięcie zapadnie, zależy przede wszystkim od oceny, co najlepiej służy dobru dziecka. Sąd zwykle skłania się ku pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu, jeżeli rodzice potrafią współpracować i porozumiewać się w sprawach dziecka. Jeżeli konflikt jest silny i uniemożliwia zgodne podejmowanie decyzji, częściej wybierany jest model, w którym bieżące decyzje podejmuje jeden rodzic, a drugi uczestniczy w rozstrzyganiu wybranych spraw, wskazanych w wyroku. W takich sprawach często pojawia się też potrzeba sięgnięcia po opinię biegłych, która ma pomóc ocenić kompetencje rodzicielskie i relacje emocjonalne dziecka z każdym z rodziców. To istotne, bo rozwód a opieka nad dziećmi nie powinna opierać się wyłącznie na deklaracjach stron, lecz na możliwie pełnym obrazie sytuacji rodzinnej. Rozstrzygając o władzy rodzicielskiej, sąd może ograniczyć prawo jednego z rodziców do współdecydowania o sposobie leczenia, wyborze szkoły czy też wyjazdach zagranicznych.

Miejsce zamieszkania dziecka po rozwodzie

Jeżeli wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono jednemu rodzicowi, to przy nim co do zasady ustala się miejsce zamieszkania małoletniego. Gdy natomiast władza pozostaje przy obojgu, sąd i tak wskazuje w wyroku, przy którym z rodziców dziecko ma mieszkać. Ma to praktyczne znaczenie, bo takie orzeczenia przesądza, kto sprawuje codzienną, bieżącą opiekę, a drugi rodzic może domagać się uregulowania kontaktów. Sąd bada warunki rozwoju, sytuację życiową oraz więź emocjonalną, dlatego możliwe jest także powierzenie opieki zarówno matce, jak i ojcu, w zależności od tego, kto zapewnia lepsze warunki i ma silniejszą relację z dzieckiem.

Kontakty po wyroku rozwodowym

Równolegle sąd rozstrzyga o kontaktach. Co do zasady uregulowanie kontaktów w wyroku jest obowiązkowe, a odstępstwo jest możliwe jedynie na zgodny wniosek stron. Kontakty to odrębna kwestia od władzy rodzicielskiej: obejmują m.in. spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce stałego pobytu, odwiedziny, a także bezpośrednie porozumiewanie się (jak również kontakty telefoniczne czy drogą innych form komunikacji). W zależności od sytuacji rodzinnej i potrzeb dziecka sąd dopasowuje rozwiązanie do realiów, w jakich opieka nad dziećmi po rozwodzie ma być wykonywana.

Opieka naprzemienna

W praktyce coraz częściej rozważana jest także piecza naprzemienna, czyli taki model, w którym dziecko przebywa u każdego z rodziców w równych, powtarzalnych okresach. To jeden z możliwych rodzajów opieki nad dzieckiem po rozwodzie, ale wymaga spełnienia ważnych warunków: przede wszystkim powierzenia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalenia, że są w stanie komunikować się w sprawach dziecka. Liczą się również kwestie organizacyjne, takie jak odległość między miejscami zamieszkania rodziców oraz szkołą lub przedszkolem.

Podsumowanie

Wspólna opieka nad dzieckiem po rozwodzie może przybierać różne formy, a wybór konkretnego rozwiązania powinien wynikać z możliwości rodziny i potrzeb dziecka. Rozstanie rodziców dziecka generuje konieczność uregulowania sytuacji małoletniego na wielu płaszczyznach, w tym miejsca zamieszkania, kontaktów i władzy rodzicielskiej.

Nasza kancelaria zajmuje się kompleksowym prowadzeniem spraw rodzinnych, w tym wspiera rodziców w kluczowych i często najbardziej wrażliwych postępowaniach dotyczących opieki nad dziećmi, pomagając wypracować rozwiązania najlepiej odpowiadające dobru małoletnich i sytuacji życiowej rodziny.

Skontaktuj się z nami!